Donald Trump 7 marca 2026 r. w hotelu Trump National Doral w Miami (Floryda) zainicjował wraz z 11 innymi przywódcami państw Ameryki Środkowej i Południowej porozumienie obronne, nazwane „Shield of Americas” („Tarcza Ameryk”). To jego kolejny krok w stronę wzmocnienia wpływów Stanów Zjednoczonych w Zachodniej Hemisferze w ramach tzw. „Doktryny Donroe”, trumpowskiej interpretacji XIX-wiecznej „Doktryny Monroe”, która od 200 lat determinuje stosunki dyplomatyczne Waszyngtonu. To również uzupełnienie inicjatywy Departamentu Wojny, „Americas Counter Cartel Coalition” (ACCC).

Zakotwiczenie w Hemisferze Zachodniej

Zachodnia Hemisfera należy do rdzenia koncepcji Trumpa w drugiej kadencji: kwestie imigracji przez Meksyk, starań o przejęcie Grenlandii i trudne sąsiedztwo z Kanadą są znanymi jej aspektami głównie ze względu na swoją kontrowersję. W południowej części Hemisfery działania amerykańskie zdają się jednak dużo bardziej uporządkowane.

Sekretarz Wojny Pete Hegseth w swojej przemowie podczas ACCC podkreślił:

Zbyt długo przywódcy w Waszyngtonie i ich funkcjonariusze ds. polityki zagranicznej porzucali prostą mądrość doktryny Monroe. Byli pochłonięci wyłącznie działalnością Stanów Zjednoczonych za granicą. Zignorowali ostrzeżenia prezydenta Johna Quincy’ego Adamsa, który powiedział, że jeśli nasz naród będzie wychodził za granicę jedynie „w poszukiwaniu potworów do zniszczenia”, przestaniemy być władcami własnego ducha i własnego podwórka. (paradoksalnie, tego cytatu z J. Q. Adamsa użył niedawno republikański senator z Kentucky, Rand Paul, do krytyki polityki zagranicznej administracji Trumpa)

Sekretarz Stanu Marco Rubio na początku lutego 2025 r. — niemal natychmiast po objęciu urzędu — udał się do Ameryki Centralnej, gdzie odwiedził Panamę, Salwador, Kostarykę, Gwatemalę i Dominikanę (gdzie spotkał się również z przedstawicielami sąsiadującego Haiti). Niedługo potem, pod koniec marca, znów pojawił się w regionie, odwiedzając Jamajkę (gdzie rozmawiał także z premierem Trynidadu i Tobago, przedstawicielem Haiti i premier Barbadosu), Gujanę i Surinam. Obie te wizyty opisałem wówczas w artykułach: „Marco Rubio w Ameryce Centralnej. Migracja, rozwój i Pekin.” i „Rewizjonizm i Wenezuela – Rubio w Ameryce Południowej”.

Podczas tych spotkań, oraz wielu innych (i na różnym szczeblu) w ciągu ostatniego roku, kilka tematów dominowało rozmowy:

1. Nielegalna imigracja
2. Handel narkotykami
3. Ograniczenie wpływów w regionie ze strony wrogów USA: Chin, Rosji, Iranu i Wenezueli
4. Wzmacnianie obustronnych relacji

Sygnatariusze „Joint Security Declaration” w ramach ACCC zadeklarowali następujące zamiary:

1. Rozszerzyć współpracę wielostronną i dwustronną w celu zwiększenia bezpieczeństwa na Półkuli Zachodniej
2. Współpracować w następujących obszarach: wysiłki całego rządu dotyczące bezpieczeństwa granic, zwalczanie terroryzmu narkotykowego i handlu narkotykami, zabezpieczanie krytycznej infrastruktury oraz inne obszary, zgodnie z wzajemnymi ustaleniami
3. Promować „Pokój poprzez siłę”, aby stawić czoła przyszłym zagrożeniom dla naszych wspólnych interesów
4. Dołączyć do koalicji mającej na celu zwalczanie narkotykowego terroryzmu i innych wspólnych zagrożeń dla Półkuli Zachodniej

W proklamacji prezydenta Trumpa z 7 marca znajdujemy cele przyświecające jego administracji przy inauguracji Tarczy:

1. Kartele przestępcze i zagraniczne organizacje terrorystyczne w Zachodniej Hemisferze powinny zostać zniszczone w możliwie najszerszym zakresie, zgodnie z obowiązującym prawem.
2. Stany Zjednoczone i ich sojusznicy powinni koordynować działania w celu pozbawienia tych organizacji kontroli nad terytorium oraz dostępu do finansowania lub zasobów niezbędnych do prowadzenia kampanii przemocy.
3. Stany Zjednoczone będą szkolić i mobilizować armie państw partnerskich w celu uzyskania najskuteczniejszej siły bojowej niezbędnej do likwidacji karteli i ograniczenia ich zdolności do eksportowania przemocy i zdobywania wpływów poprzez zorganizowane zastraszanie.
4. Stany Zjednoczone i ich sojusznicy powinni trzymać na dystans zagrożenia zewnętrzne, w tym szkodliwe wpływy zagraniczne spoza Zachodniej Hemisfery.

Dokumenty z 5 i 7 marca należy traktować holistycznie. Wspomniane tematy „nielegalna imigracja” i „handel narkotykami” zawarte są w określeniu działań karteli i Zagranicznych Organizacji Terrorystycznych (FTO) jako „kampanii przemocy”; temat ograniczenia wpływów w regionie ze strony „wrogów” odpowiada deklaracji „trzymania na dystans zagrożeń zewnętrznych”; współpraca wojskowa wypełnia temat „wzmacniania obustronnych relacji”. Notabene: specjalną wysłanniczką USA ds. Tarczy Ameryk została Kristi Noem, odsunięta wcześniej ze stanowiska Sekretarza Bezpieczeństwa Krajowego Stanów Zjednoczonych (nieoficjalnie z powodu skandali związanych z nadmierną brutalnością ICE w Minnesocie).

Sojusz prawicy

Nie sposób nie dostrzec, że w Miami zabrakło — zarówno na podpisaniu deklaracji ACCC, jak i przy zainicjowaniu „Shield of Americas” — przedstawicieli trzech kluczowych w regionie państw: Kolumbii (chociaż biuro tamtejszego prezydenta Petro poinformowało, że Trump w rozmowie telefonicznej „przeprosił za wszelkie wcześniejsze problemy związane z zaproszeniem do Miami”), Meksyku i Brazylii (która jest najsilniejszym państwem Ameryki Południowej). Mniej zauważalną, ale również istotną była nieobecność Kanady, zaangażowanej w m.in. pomoc humanitarną krajom poszkodowanym przemocą gangów. Jednocześnie zaproszeni liderzy połączeni są przynależnością do szeroko pojętej prawicy, przy czym część z nich to nie tylko ideologiczni sojusznicy Trumpa, ale również jego osobiści przyjaciele, jak Noboa z Ekwadoru, Bukele z Salwadoru, Milei z Argentyny, Kast z Chile czy Asfura z Hondurasu.

Richard Feinberg ze Stimson Center napisał wręcz, że Trump „zgromadził 12 konserwatywnych przywódców” i „zastanawiał się na głos, czy przywódcy Argentyny i Hondurasu powinni byli zapłacić mu za poparcie w ostatnich wyborach” a sam szczyt nazwał „symbolem jawnie ideologicznego podejścia Trumpa do Ameryki”. Zwrócił też uwagę, że amerykański prezydent zapraszając jako przedstawiciela Chile prezydenta-elekta, a nie urzędującego prezydenta, złamał protokół dyplomatyczny. Henrique Arevalo Poincot z Atlantic Council również zauważył, że „grupa składała się głównie z liderów centroprawicowych i skrajnie prawicowych, zasadniczo powiązanych z administracją Trumpa”, ale dodał, iż „intuicja stojąca za tą inicjatywą jest słuszna”, ponieważ „skoordynowana reakcja regionalna jest niezbędna do rozbicia sieci przestępczych”. Christopher Sabatini z Chatham House sceptycznie podkreślił, że „dotychczasowe próby zawierania sojuszy regionalnych w Ameryce Łacińskiej pokazują, że partyjne powiązania sieciowe nigdy nie trwają wiecznie”.

Warto podkreślić, że „prawicowość” w tym kontekście to niekoniecznie podejście do polityki (chociaż często też), a raczej do tego, w jaki sposób walczyć z terrorem organizacji przestępczych. Jak zwrócił uwagę Evin Kwiatkowski z The Organisation for World Peace, „rządy te dążą do rozwiązania problemów przestępczości i narkotyków za pomocą bardziej represyjnych środków”. Za sztandarowy przykład służy tutaj Salwador, którego prezydent Nayib Bukele zasłynął z bezwzględnej kampanii przeciwko gangom. Z jednej strony sprawił, że jego kraj — do niedawna określany „światową stolicą morderstw” z rekordową ilością 103 morderstw na 100 000 mieszkańców w 2015 r. — stał się jednym z najbezpieczniejszych pod tym względem państw globu z poniżej 2 morderstwami na 100 000 mieszkańców w ostatnich latach (w 2025 r. zarejestrowano jedynie 82 zabójstwa, co daje wynik 1,3 na 100 000).

Z drugiej jednak strony oskarżany jest o praktyki autorytarne (Mark Schneider, Miami Herald: „zwycięzcą wyborów prezydenckich [w 2024 r. w Salwadorze — dop. KK] zostanie obecny prezydent Nayib Bukele, który ubiega się o reelekcję, mimo że konstytucja Salwadoru zabrania prezydentowi natychmiastowego powrotu do władzy, bez względu na to, jak bardzo jest popularny”) oraz łamanie praw człowieka w postaci aresztowania bez postawienia zarzutów, co zostało szerzej opisane przez Anę Maríę Méndez Dardón z Washington Office on Latin America (WOLA). Bukele na krytykę pod tym względem odpowiadał wielokrotnie, ale wypowiedź ze stycznia tego roku stała się największym viralem:

Dlaczego [organizacje zajmujące się prawami człowieka – dop. KK] zawsze koncentrują się na prawach człowieka tych, którzy dokonują masakr, zabijają dzieci, gwałcą kobiety, obcinają głowy? Dlaczego oni, którzy mają prawa człowieka, są jedynym priorytetem organizacji praw człowieka, skoro tutaj, w Salwadorze, zabili setki tysięcy ludzi, zgwałcili kobiety, zamordowali dzieci… Najważniejsze dla nas są prawa człowieka uczciwych ludzi, a następnie, oczywiście, zajmujemy się prawami człowieka morderców.

Konsolidacja wspólnych wysiłków

Ameryka Południowa i Centralna od dawna mierzy się z potężnymi kartelami, których działalność dotyka bezpośrednio również Stany Zjednoczone. Już pierwszego dnia drugiej kadencji Donald Trump formalnie ogłosił, że kartele i inne grupy przestępcze będą umieszczane na liście FTO. Na listę trafiły m.in.:

• meksykańskie Cártel de Sinaloa i Cártel de Jalisco Nueva Generación (którego boss, najbardziej poszukiwany kryminalista w Meksyku Nemesio Rubén Oseguera ps. „El Mencho”, zginął w lutym ’26 we wspieranej przez amerykański wywiad akcji meksykańskich służb)
• ekwadorskie Los Lobos i Los Choneros (którego boss, najbardziej poszukiwany człowiek w Ekwadorze José Adolfo Macías ps. „Fito”, został pojmany przez ekwadorskie służby w czerwcu ’25 i ekstradowany do USA)
• wenezuelski Cartel de los Soles (to nieformalne określenie na rzekomą siatkę wenezuelskich oficjeli i kryminalistów zaangażowanych w przestępstwa narkotykowe — ich lider, Nicolás Maduro, pojmany został przez amerykańskich specjalsów w styczniu ’26).

Co więcej, kontrowersyjny amerykański przedsiębiorca i były komandos Erik Prince, stojący na czele Constellis (dawniej: Blackwater — prywatnej organizacji wojskowej, PMC), nawiązał w marcu ’25 współpracę z toczącymi otwartą wojnę przeciwko grupom przestępczym rządami Ekwadoru i Haiti. Teoretycznie działający jako prywatny kontrahent, ale ze względu na jego bliskie powiązania osobiste z Trumpem i ogólny profil Constellis uznać go można za nieformalnego przedstawiciela Waszyngtonu. Human Rights Watch zwrócił uwagę, że przez rok działalności na Haiti żołnierze Prince’a i lokalne służby zabiły ponad 1200 osób w atakach dronowych, w tym co najmniej 43 osoby niepowiązane z gangami i 17 dzieci.

W październiku ’25 Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła rezolucję Stanów Zjednoczonych i Panamy, zgadzając się na rozszerzenie mandatu Misji Wielonarodowego Wsparcia Bezpieczeństwa (MSSM), czyniąc z niej Gang Suppression Force (GSF). Najistotniejsze zmianą jest zwiększenie autonomii Misji, pozwalające jej na samodzielne akcje oraz bardziej ofensywny charakter (rolą MSSM było „tylko” towarzyszenie policji haitańskiej). Niestety, nawet jeśli GSF odniesie sukces — MSSM nigdy nie osiągnęło nawet połowy zakładanego 2500-ego stanu osobowego — na polu militarnym, to chroniczne problemy Haiti z korupcją na czele rozwiązane muszą być na drodze pogłębionych reform.

3 marca 2026 r., tuż przed opisywanymi wydarzeniami, Dowództwo Południowe USA (SOUTHCOM) poinformowało, że wraz z ekwadorskimi służbami przeprowadziło wspólną akcję przeciwko FTO na terytorium Ekwadoru. Akcja ta odbywała się w ramach ekwadorskiej operacji „Costa”, w której brały udział również jednostki Europolu, amerykańskiej Agencja do Walki z Narkotykami (DEA), policji holenderskiej i belgijskiej oraz służb Włoch i Hiszpanii. Jak poinformował szef ekwadorskiej policji, w ramach operacji tej dokonano 16 aresztowań, 26 nalotów i skonfiskowano ponad 7,5 tony kokainy. Udział amerykańskiego wojska, nawet jeśli w ramach doradztwa i wsparcia, stanowi znaczną eskalację.

Ostatni rok to zatem czas zauważalnego wzmożenia aktywności Stanów Zjednoczonych, tak w bilateralnych działaniach przeciwko gangom, jak i w jednostronnych akcjach (zwłaszcza skupionych wokół Wenezueli oraz wokół eliminacji przemytników poruszających się po morzu — do 8 marca amerykańskie wojsko zabiło w ten sposób w 45 atakach co najmniej 157 kryminalistów). Deklaracja ACCC i inauguracja połączonych wysiłków (chociaż niezbyt skonkretyzowanych) może zatem zapowiadać konkretne wzmocnienie regionalnej walki z przestępczością zorganizowaną. Jednocześnie należy pamiętać, że o ile można zabić przemytnika i spalić laboratorium narkotykowe, to o wiele trudniej jest zwalczyć korzenie tej plagi: marginalizację, bezrobocie i korupcję, trawiące już zbyt długo społeczności Ameryki Łacińskiej.

Lepsza przyszłość?

Istotnym problemem inauguracji „Shield of Americas” jest ambiwalencja towarzysząca administracji Trumpa przy tego typu działaniach multilateralnych, którą obserwowano chociażby podczas ustanowienia Rady Pokoju. Deklarację ACCC podpisali ministrowie 17 państw, na inauguracji Tarczy obecnych było 13 przywódców (w tym 1 jeszcze niezaprzysiężony), Kolumbia jest deklaratywnie mile widziana. Niejasne jest, czy Tarcza utworzy jakiegoś formatu wspólny komitet, sztab lub inne centrum nadzoru akcji, czy zadowoli się pomniejszymi formatami kooperacji między różnymi jej stronami.

Inną, strategicznie istotną, niejasność wskazała Carrie Filipetti z Wilson Center:

Wyparcie Rosji, Chin i Iranu z regionu jest kluczowym celem Strategii Bezpieczeństwa Narodowego (…) Biorąc pod uwagę, że prezydent Trump nie określił Chin jako przeciwnika w swoim niedawnym orędziu o stanie państwa, brak wykorzystania Szczytu Tarczy Ameryk do poważniejszego zajęcia się zagrożeniem ze strony Chin na półkuli zachodniej sugeruje brak jasności, a być może i mierne zaangażowanie w to, co powinno być samo w sobie najważniejszym celem polityki.   

Słowem podsumowania zacytuję Elise Labott z the Preamble:

Otwarte pozostaje pytanie, czy nowa strategia partnerstwa wojskowego, ideologicznego sojuszu i bezpośredniej rywalizacji z Chinami przyniesie stabilizację, czy też ożywi napięcia, które niegdyś zdefiniowały interwencję USA w regionie. Niewątpliwie era łagodnego zaniedbania w Ameryce Łacińskiej dobiegła końca. Waszyngton powrócił — i to z rakietami.

Wykorzystane źródła — polecam ich lekturę pragnącym zgłębić temat jeszcze bardziej

w kolejności pojawiania się

1. Remarks by Secretary of War Pete Hegseth at the Americas Counter Cartel Conference (As Delivered)
   https://www.war.gov/News/Speeches/Speech/Article/4424673/remarks-y-secretary-of-war-pete-hegseth-at-the-americas-counter-cartel-confere/
2. SEN RAND PAUL: America is at war—but Americans didn’t vote for it
   https://www.foxnews.com/opinion/sen-rand-paul-america-war-but-americans-didnt-vote
3. Marco Rubio w Ameryce Centralnej. Migracja, rozwój i Pekin.
   https://warnewspl.com/marco-rubio-w-ameryce-centralnej-migracja-rozwoj-i-pekin/
4. Rewizjonizm i Wenezuela – Rubio w Ameryce Południowej
   https://warnewspl.com/rewizjonizm-i-wenezuela-rubio-w-ameryce-poludniowej/
5. AMERICAS COUNTER CARTEL CONFERENCE JOINT SECURITY DECLARATION
   https://media.defense.gov/2026/Mar/05/2003885537/-1/-1/1/AMERICAS-COUNTER-CARTEL-CONFERENCE-JOINT-SECURITY-DECLARATION.PDF
6. Commitment To Countering Cartel Criminal Activity
   https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2026/03/commitment-to-countering-cartel-criminal-activity/
7. Prezydentura Kolumbii na X o rozmowie Trump–Petro z 12.03.2026
   https://x.com/infopresidencia/status/2032180040134533368
8. Trump’s ‘Shield of the Americas’ Leaves Many Outside the Armor
   https://www.stimson.org/2026/trumps-shield-of-the-americas-leaves-many-outside-the-armor/
9. ‘He Had A Lot Of Help From Us’: Trump Praises Milei’s Electoral Win In Argentina
   https://www.forbes.com/sites/siladityaray/2025/10/27/he-had-a-lot-of-help-from-us-trump-praises-mileis-electoral-win-in-argentina/
10. Trump backs Nasry Asfura in Honduras elections, promises pardon for former President Hernandez
    https://www.aa.com.tr/en/americas/trump-backs-nasry-asfura-in-honduras-elections-promises-pardon-for-former-president-hernandez/3757208
11. To succeed, Trump’s Shield of the Americas should focus on institutions as well as cartels
    https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/to-succeed-trumps-shield-of-the-americas-should-focus-on-institutions-as-well-as-cartels/
12. Trump’s ‘Shield of the Americas’ coalition is destined to fail
    https://www.chathamhouse.org/2026/03/trumps-shield-americas-coalition-destined-fail
13. Inside The “Shield Of The Americas”: Security Strategy Or Strategic Control?
    https://theowp.org/reports/inside-the-shield-of-the-americas-security-strategy-or-strategic-control/
14. InSight Crime’s 2025 Homicide Round-Up
    https://insightcrime.org/news/insight-crime-2025-homicide-round-up/
15. El Salvador’s president will be re-elected. That’s bad news for democratic norms
    https://www.miamiherald.com/opinion/op-ed/article284953932.html
16. Mass Incarceration and Democratic Deterioration: Three Years of the State of Exception in El Salvador
    https://www.wola.org/analysis/mass-incarceration-and-democratic-deterioration-three-years-of-the-state-of-exception-in-el-salvador/
17. Prezydent Bukele odpowiada na pytania o prawa człowieka dla kryminalistów
    https://x.com/nayibbukele/status/2017419063840932221
18. Homicide rate in El Salvador from 2014 to 2024
    https://www.statista.com/statistics/696152/homicide-rate-in-el-salvador/?srsltid=AfmBOop-fJ58uWJQG7jmL4x93_rZ7WymUmO07ArQmkE8XyM-tY687lWL
19. „El Mencho” nie żyje – czy Meksyk pogrąży się w chaosie?
    https://warnewspl.com/el-mencho-nie-zyje-czy-meksyk-pograzy-sie-w-chaosie/
20. 90 dni Ekwadoru. Wojna państwa i półświatka.
    https://warnewspl.com/90-dni-ekwadoru-wojna-panstwa-i-polswiatka/
21. Haiti: Drone Strikes Put Residents at Risk
    https://www.hrw.org/news/2026/03/10/haiti-drone-strikes-put-residents-at-risk
22. Profil X misji GSF
    https://x.com/GSForceHaiti
23. Ecuadorian and U.S. Military Forces Launch Operations Against Narco-terrorists
    https://www.southcom.mil/News/PressReleases/Article/4420523/ecuadorian-and-us-military-forces-launch-operations-against-narco-terrorists/
24. Ambasada USA w Ekwadorze na X o wspólnych działaniach w ramach operacji „Costa”
    https://x.com/USembassyEC/status/2028956501843251611
25. Szef ekwadorskiej policji na X o skutkach operacji „Costa”
    https://x.com/CmdtPoliciaEc/status/2028976963155890520
26. US strikes against suspected drug boats have killed 157 people, official says
    https://www.reuters.com/world/us/us-strikes-against-suspected-drug-boats-have-killed-157-people-official-says-2026-03-17/
27. Key Takeaways from the 2026 Shield of the Americas Summit
    https://www.wilsoncenter.org/article/key-takeaways-2026-shield-americas-summit
28. Shield of the Americas
    https://thepreamble.com/p/shield-of-the-americas