Udostępnij artykuł

Najbardziej rozpoznawalna twarz irańskiej opozycji — najstarszy syn ostatniego szacha Iranu, Mohammada Rezy Pahlaviego — pozostaje postacią zarazem intrygującą i niejednoznaczną. Jego rola w irańskiej diasporze od lat wymyka się prostym definicjom. Z jednej strony bywa przedstawiany jako naturalny lider pokojowego ruchu na rzecz demokratyzacji Iranu; z drugiej jednak jego cechy osobowościowe, ograniczone zdolności do trwałego zarządzania strukturami politycznymi oraz dotychczasowy sposób funkcjonowania w obrębie opozycji sprawiają, że w praktyce pozostaje on przeciwnikiem wygodnym dla Islamskiej Republiki — rozpoznawalnym, lecz przewidywalnym i pozbawionym realnych narzędzi sprawczych.

Streszczenie
Protesty w Iranie mają szeroki zasięg i głębokie źródła, wykraczające poza kryzys gospodarczy i sięgające napięć historycznych, kulturowych oraz tożsamościowych. Reza Pahlavi funkcjonuje jako rozpoznawalny symbol opozycji i potencjalna figura jednocząca, lecz jego zaplecze organizacyjne, bierność i wewnętrzne podziały osłabiają realną zdolność przywódczą. W rezultacie gniew społeczny pozostaje silny, ale pozbawiony mechanizmu politycznego przełomu.

Geografia gniewu

„Republika Islamska wyczerpała swoją legitymację i po prawie 47 latach kraj chce być wolny.”

Reza Pahlavi, „Washington Post”

Antyrządowe protesty w Iranie, które wybuchły 28 grudnia w reakcji na gwałtowną dewaluację waluty, szybko rozlały się na znaczną część kraju. Demonstracje odnotowano co najmniej w 17 z 31 prowincji, a kolejne doniesienia wskazują na ich obecność w następnych 11. Zweryfikowane przez BBC materiały wideo z ostatnich dziesięciu dni dokumentują zgromadzenia w ponad 50 miastach, w tym również w regionach tradycyjnie postrzeganych jako lojalne wobec reżimu, takich jak Kom i Meszhed.

Obecna fala niepokojów stanowi najpoważniejsze wyzwanie dla władz duchownych od protestów pod hasłem „Kobieta, Życie, Wolność” z 2022 roku. Jej skala i geograficzny zasięg wskazują na narastający, powszechny gniew społeczny, którego źródłem są przede wszystkim pogłębiające się problemy gospodarcze — odczuwalne już nie tylko na peryferiach, lecz także wśród dotychczasowych zapleczy poparcia Islamskiej Republiki.

Według BBC Persian potwierdzono co najmniej 11 zgonów od początku protestów; ustalenia te oparto na analizie nagrań z pogrzebów oraz wywiadach z rodzinami ofiar. Organizacja praw człowieka HRANA podaje jednak wyższe dane — co najmniej 35 zabitych, w tym dwie osoby powiązane z siłami bezpieczeństwa. Do najbrutalniejszych starć doszło m.in. w Malekshahi, gdzie według organizacji praw człowieka zginęły cztery osoby, oraz w prowincji Ilam, gdzie siły bezpieczeństwa miały otworzyć ogień do demonstrantów, a także strzelać w kierunku szpitala.

Na tle wydarzeń z 2022 roku, kiedy aparat bezpieczeństwa zabił ponad 550 osób, obecna fala protestów charakteryzuje się — przynajmniej na tym etapie — mniejszą liczbą ofiar śmiertelnych, przy jednocześnie szerokim zasięgu geograficznym. To właśnie ta kombinacja czyni sytuację potencjalnie bardziej nieprzewidywalną. Jak ocenił sam Reza Pahlavi w rozmowie z Wall Street Journal: „Warunki na wielu poziomach sprzyjają upadkowi reżimu.”2.

Nie tylko chleb: strukturalne źródła irańskiego buntu

Podobnie jak w realiach późnego PRL-u, gdzie katalizatorem uruchamiającym „silnik rewolucyjny” były kolejne fale kryzysu gospodarczego, także w Iranie bezpośrednim zapalnikiem obecnych zamieszek pozostaje dramatyczna sytuacja ekonomiczna. Reza Pahlavi opisuje genezę protestów jako splot gospodarczej zapaści i narastającej słabości samego reżimu, którą kryzys jedynie obnaża: „Reżim jest dziś w rozsypce. Narasta fragmentacja. Widzimy coraz więcej dezercji. Do tego sytuacja gospodarcza jest fatalna. Nasza waluta jest na historycznym dnie. Ludzie po prostu ‘wybuchają’. Niedobory wody! Padają nawet propozycje, by przenieść stolicę z Teheranu gdzie indziej, bo nie ma wody.”

Jednocześnie redukowanie gniewu ulicy wyłącznie do braku „pełnej michy” byłoby poznawczym gwałtem na jednej z najstarszych cywilizacji świata. Źródła obecnych protestów sięgają znacznie głębiej — do splotu czynników historycznych, kulturowych, religijnych i emocjonalnych, które od dekad kształtują zbiorową świadomość irańskiego społeczeństwa. To właśnie te długotrwałe napięcia strukturalne sprawiają, że aparat władzy coraz częściej traci zdolność skutecznego tłumienia sprzeciwu, nawet przy użyciu tradycyjnych narzędzi represji.

Współczesne granice Iranu, ukształtowane przez traumatyczne straty terytorialne epoki imperialnej — w szczególności na rzecz Rosji — pozostają żywym elementem pamięci historycznej, wzmacniając trwały opór wobec zewnętrznych, ale i wewnętrznych form dominacji. Aby jednak w pełni uchwycić głębię obecnych niepokojów, należy sięgnąć do formacyjnego pęknięcia w irańskiej świadomości zbiorowej, jakim był arabsko-muzułmański podbój VII wieku po upadku imperium perskiego. Choć proces ten zakorzenił islam w strukturze społeczeństwa, nie zatarł perskiej ciągłości kulturowej — Persowie zachowali własny język, włączając nową religię w znacznie starsze ramy etyczne i filozoficzne.

Ten historycznie ugruntowany opór, oparty na przekonaniu, że ideologiczny monopol może osłabić i zdusić cywilizację, która przetrwała imperia, inwazje i fundamentalne transformacje, ujawnia się dziś w postaci narastającego konfliktu między społeczeństwem a doktrynalnymi podstawami Republiki Islamskiej. Podkreślanie kulturowej i religijnej pluralności staje się tu narzędziem sprzeciwu wobec doktrynalnej sztywności reżimu, a sentyment do przedrewolucyjnej tożsamości splata się z rosnącym gniewem wobec obecnego porządku politycznego. Demonstracje wykraczają więc daleko poza reakcję na kryzys gospodarczy — są wyrazem długofalowego dążenia do odzyskania cywilizacyjnej autonomii i emancypacji spod ideologicznego przymusu.

Reżim, choć nadal silny politycznie i dysponujący rozbudowanym aparatem bezpieczeństwa, coraz wyraźniej oddala się od społeczeństwa, które w blisko 70 procentach nie identyfikuje się z szyickim islamem. Zgodnie z badaniem przeprowadzonym w 2020 roku przez grupę GAMAAN, osoby deklarujące brak jakiejkolwiek wiary religijnej oraz ateiści stanowią odsetek porównywalny z liczebnością dominujących politycznie szyitów. Dane te podważają jeden z kluczowych mitów legitymizujących władzę Islamskiej Republiki — rzekomą religijną homogeniczność społeczeństwa.

Protesty w Iranie mają w większości charakter oddolny i wyrastają z głębokich przyczyn społeczno-gospodarczych. Paradoksalnie jednak ten ludowy, spontaniczny charakter stanowi zarazem ich największą słabość. Podobnie jak podczas wcześniejszych fal niepokojów, brak wyrazistego przywództwa, ograniczona koordynacja działań oraz podziały wewnątrz samej opozycji sprawiają, że demonstracje pozostają relatywnie łatwe do opanowania przez sprawny i bezwzględny aparat bezpieczeństwa reżimu ajatollahów.

Książę bez tronu

Reza Pahlavi urodził się 31 października 1960 roku w Teheranie jako syn ostatniego szacha Iranu, Mohammada Rezy Pahlaviego, oraz cesarzowej Farah Pahlavi. W 1967 roku, podczas koronacji ojca, został oficjalnie ogłoszony następcą tronu. Na krótko przed rewolucją islamską, w 1978 roku, wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie rozpoczął szkolenie pilota myśliwskiego w bazie Reese Air Force Base w Teksasie. Narastający kryzys polityczny w Iranie i obalenie monarchii w 1979 roku uniemożliwiły mu powrót do kraju — władzę przejęli islamiści, ustanawiając system teokratyczny, który do dziś wyklucza jego obecność w ojczyźnie. W pierwszych latach emigracji Pahlavi ukończył szkolenie wojskowe, a następnie studia politologiczne na University of Southern California. Choć jako wykwalifikowany pilot zgłosił gotowość służby podczas wojny iracko-irańskiej, jego oferta została odrzucona przez nowe władze w Teheranie.

Od ponad czterech dekad Reza Pahlavi pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci irańskiej emigracji politycznej. W swojej działalności konsekwentnie odwołuje się do haseł wolności, praw człowieka i świeckiej demokracji, opowiadając się za zmianą ustroju Iranu poprzez pokojowy opór obywatelski oraz ogólnonarodowe referendum. Utrzymuje stałe kontakty z irańskimi środowiskami opozycyjnymi — zarówno w kraju, jak i na emigracji — oraz aktywnie zabiera głos na arenie międzynarodowej, spotykając się z politykami, decydentami i środowiskami opiniotwórczymi na Zachodzie. Jest także autorem kilku książek poświęconych przyszłości Iranu i procesom politycznym w regionie. Żyjąc na emigracji od 1979 roku, założył rodzinę i wielokrotnie podkreślał swoje przywiązanie do zasady równości kobiet i mężczyzn, co znajduje odzwierciedlenie zarówno w jego publicznych deklaracjach, jak i w symbolice sukcesji, którą odnosi również do swoich córek.

Między nostalgią a nieufnością

Niewątpliwie Reza Pahlavi postrzegany jest przez część Irańczyków jako symbol przedrewolucyjnego patriotyzmu oraz „złotego okresu” stabilności i rozwoju gospodarczego — w wyraźnym kontraście do radykalizmu Maryam Rajavi i organizacji Mudżahedin-e Chalq (MEK). Pomimo częstych oskarżeń o dziedziczenie politycznych błędów ojca, Pahlavi konsekwentnie dystansuje się od autorytarnych praktyk monarchii, akcentując potrzebę jedności narodowej oraz demokracji parlamentarnej. W swoich deklaracjach odwołuje się do przykładów stopniowych, kontrolowanych reform w państwach takich jak Maroko czy Arabia Saudyjska. Warto przy tym zauważyć, że kontrowersyjne decyzje ostatniego szacha nie powinny stanowić głównego kryterium oceny jego syna — zwłaszcza że od upadku monarchii minęło już ponad 45 lat.

Irańska opozycja nie tworzy jednolitego bloku politycznego, lecz przypomina raczej złożoną mozaikę środowisk i nurtów: od reformatorów i byłych reformatorów, którzy z czasem przyjęli postawę otwarcie wywrotową, przez republikanów starszej generacji, po działaczy etnicznych i regionalnych, umiarkowane kręgi świeckie i religijne, aktywistów związkowych oraz ruchy kobiece. Przez lata skuteczna koordynacja pomiędzy tymi grupami była ograniczona, fragmentaryczna i często jedynie deklaratywna.

Jak podkreśla Mehrdad Marti Yousefiani, przez blisko dwie dekady powiernik tajemnic i starszy doradca strategiczny Rezy Pahlaviego, obecnie widoczne są wyraźne próby nawiązywania kontaktu i komunikacji pomiędzy poszczególnymi środowiskami opozycyjnymi. W różnym stopniu i z odmiennych motywacji coraz częściej orientują się one ku postaci Pahlaviego jako potencjalnego punktu odniesienia. Poczucie historycznej pilności sprzyja odkładaniu dawnych sporów na bok i otwieraniu dialogu w imię narodowej konwergencji, opartej na pluralizmie, a nie ideologicznej jednolitości.

Podejście księcia ma wyraźnie koalicyjny charakter. Pahlavi unika tonu narzucania rozwiązań z góry i nie kreuje się na przywódcę o dyktatorskich ambicjach; częściej przedstawia siebie jako figurę integrującą, wręcz „Ojca Narodu”. Jak sam zauważa: „Młodzi Irańczycy nazywają mnie ojcem. I to jest najlepsze.” Ten paternalistyczny ton regularnie pojawia się w jego wypowiedziach i pełni podwójną funkcję — z jednej strony odwołuje się do pamięci epoki sprzed Republiki Islamskiej, z drugiej ma podkreślać, że 65-letni Pahlavi nie zamierza powielać autorytarnych wzorców swojego ojca. W podobnym duchu interpretuje on skandowanie swojego imienia podczas protestów: „Protestujący skandują moje imię obok wezwań do wolności i jedności narodowej. Nie interpretuję tego jako zaproszenia do ubiegania się o władzę. Odbieram to jako głęboką odpowiedzialność. Odzwierciedla to uznanie wewnątrz Iranu, że nasz naród potrzebuje jednoczącej postaci, która pomoże poprowadzić przejście od tyranii w kierunku demokratycznej przyszłości wybranej przez samych ludzi.”

W tym sensie sam Pahlavi trafnie diagnozuje zasadniczy problem irańskiej opozycji — jej głębokie rozdrobnienie i chroniczny deficyt postaci zdolnej do integracji różnych nurtów. Paradoks polega jednak na tym, że jego własne zaplecze oraz widoczna bierność wobec wewnętrznych konfliktów diaspory, a także wobec jej systematycznej infiltracji przez irański aparat wywiadowczy, realnie osłabiają potencjał mobilizacyjny tego projektu. W efekcie Pahlavi pozostaje podatny na działania Republiki Islamskiej, która umiejętnie eksploatuje monarchiczną nostalgię nie po to, by ją zwalczać, lecz by rozgrywać ją jako czynnik dezintegrujący opozycję i pogłębiający jej wewnętrzne dysonanse.

Głównym wyzwaniem stojącym przed Pahlavim pozostaje jego niemal obsesyjna potrzeba odcięcia się od dyktatorskich zapędów ojca. Paradoksalnie prowadzi to do organizacyjnego chaosu oraz braku dyscypliny wśród jego doradców, którzy nierzadko wikłają się w toksyczne polemiki, podważając wiarygodność całego ruchu. Część obserwatorów idzie dalej, zarzucając Pahlaviemu wręcz polityczne tchórzostwo i niezdolność do egzekwowania elementarnych zasad odpowiedzialności. Bez realnej reformy struktur zaplecza oraz skutecznego wyeliminowania infiltratorów Pahlavi ryzykuje stopniową utratę autorytetu, co w praktyce może uniemożliwić zarówno pokojowe przejście władzy, jak i wiarygodną demokratyczną transformację.

Sama działalność polityczna Rezy Pahlaviego budzi również wśród irańskich aktywistów prodemokratycznych podejrzenia o zakulisowe manipulacje ze strony Republiki Islamskiej, której celem miałoby być celowe sianie niezgody w opozycji. Według jednej z teorii — publicznie formułowanej m.in. przez byłego szefa irańskiego wywiadu — Pahlavi jest dla reżimu bardziej użyteczny żywy niż martwy: sztucznie podtrzymywany jako rozpoznawalny „lider opozycji”, w rzeczywistości sprzyja rozłamom i antagonizacji poszczególnych skrzydeł ruchu. W tym ujęciu jego otoczenie funkcjonowałoby niczym V komenda WiN, faktycznie służąca dezintegracji środowisk dysydenckich oraz prowadzeniu operacji wywiadowczych wymierzonych w irańską diasporę.

Decyzja platformy X o ujawnianiu kraju pochodzenia użytkowników dodatkowo wzmocniła te obawy, wskazując na istnienie kont zlokalizowanych w Iranie, które aktywnie promują Rezę Pahlaviego i jednocześnie nękają środowiska niemających monarchistycznych sympatii. Profile te regularnie atakują prominentnych dysydentów, takich jak Hamed Esmaeilion, Narges Mohammadi, Masih Alinejad czy Toomaj Salehi, forsując narrację, wedle której Pahlavi stanowi jedyną realną alternatywę wobec reżimu. Wrogość tę podsyca również jeden z doradców Pahlaviego, Amir Etemadi, który określa krytyków mianem „lewaków” lub „terrorystów”, wpisując się tym samym w agresywną cyberkampanię, zbieżną w skutkach z interesami Islamskiej Republiki.

Nieufność pozostałych organizacji opozycyjnych nie idzie w parze z rosnącą popularnością Pahlaviego, szczególnie wśród irańskiej diaspory. Ten wzrost rozpoznawalności i poparcia był niewątpliwie możliwy dzięki splotowi nostalgii za okresem sprzed rewolucji, wsparciu mediów takich jak Iran International oraz — jak wskazują niektóre źródła — działaniom izraelskich operacji cybernetycznych. Dziennik Haaretz opisywał szeroko zakrojoną kampanię cyfrową, rzekomo finansowaną z Jerozolimy, mającą promować ideę powrotu monarchii w Iranie podczas 12-dniowej wojny w kwietniu. Wystarczy zresztą sięgnąć po izraelskie media, gdzie Pahlavi bywa otwarcie wychwalany i przedstawiany jako potencjalny „irański Wałęsa”. Jak pisał niedawno Jerusalem Post: „Naród Iranu nie szepcze już imienia Pahlavi. Krzyczą to.”

Regularnie powraca także pytanie o rzeczywistą skalę poparcia dla Rezy Pahlaviego w samym Iranie. Nie ulega wątpliwości, że dysponuje on realnym zapleczem społecznym, jednak jego wielkości nie da się dziś rzetelnie zmierzyć. W warunkach braku wolnych mediów, autentycznego systemu partyjnego oraz niezależnego społeczeństwa obywatelskiego opinia publiczna pozostaje fragmentaryczna, niestabilna i w dużej mierze niemierzalna. Dostępne dane empiryczne są ograniczone: dwa sondaże przeprowadzone w latach 2022 i 2024 przez Instytut GAMAAN w Holandii wskazują na poparcie dla Pahlaviego na poziomie 31–39 procent — najwyższe spośród rozpatrywanych alternatyw politycznych, lecz wciąż dalekie od poparcia większościowego. Nie zmienia to jednak faktu, że posiada on wyraźny mandat społeczny, by być — jeśli nie jednoznacznym liderem opozycji — to z pewnością jednym z jej kluczowych aktorów politycznych.

🇮🇷⚡️
📸Z wczoraj: Ogromne tłumy irańskich🇮🇷Zoomerów w Astarze w prowincji Gilan skandują
💬"To jest ostateczna bitwa, Pahlavi powróci". https://t.co/Z5GTmRJ2F4 pic.twitter.com/aCCslRomjE
— Globalne Południe🌐 (@GlobPoludnie) January 8, 2026

Zachód patrzy życzliwie — ale z dystansem

Reza Pahlavi wydaje się coraz lepiej postrzegany również w kręgach zachodnich elit politycznych jako potencjalny „zbawiciel Iranu”. Jego częściowe dystansowanie się od działań ojca, a także konsekwentne podkreślanie potrzeby zastąpienia obecnego systemu „świecką, demokratyczną formułą”, zdolną połączyć monarchistów i republikanów, lewicę, centrum oraz prawicę, brzmi atrakcyjnie na europejskich i amerykańskich salonach. Tego rodzaju inkluzywna narracja dobrze wpisuje się w zachodnie oczekiwania wobec transformacji politycznej — ewolucyjnej, pluralistycznej i pozbawionej rewolucyjnego chaosu.

Administracja USA pozostaje jednak wobec wydarzeń w Iranie umiarkowanie powściągliwa. Waszyngton unika jednoznacznego opowiadania się po którejkolwiek stronie wewnętrznej rywalizacji w obrębie irańskiej diaspory, konsekwentnie podkreślając, że to sami Irańczycy powinni wyłonić swoich liderów. Taka postawa spotyka się z krytyką zwolenników Pahlaviego, którzy oczekiwaliby wyraźniejszego sygnału politycznego poparcia.

Jednocześnie Stany Zjednoczone wywierają na Teheran presję retoryczną, grożąc „poważnymi konsekwencjami” i wskazując Wenezuelę jako potencjalny scenariusz dla reżimu ajatollahów. Wiarygodność tych gróźb pozostaje co najmniej dyskusyjna, lecz w praktyce niewiele kosztują Waszyngton, a przynoszą polityczne dywidendy wśród Irańczyków. Jak sam Pahlavi pisał: „Dlatego z radością przyjmuję wyraźne i zdecydowane wsparcie prezydenta Donalda Trumpa dla narodu irańskiego. (…) Dla reżimu jest to przypomnienie, że zastraszanie nie gwarantuje już przetrwania. Widzieliśmy tego dowód w Wenezueli.”

Senator Lindsey Graham, republikański legislator z Karoliny Południowej, wystosował ostrzeżenie pod adresem władz irańskich, wskazując, że eskalacja represji wobec demonstrantów może pociągnąć za sobą poważne reperkusje geopolityczne. W poście opublikowanym na platformie X podkreślił, że decydenci reżimu w Teheranie działają „na własne ryzyko” w warunkach narastającej niestabilności wewnętrznej. Jego deklaracja wpisywała się w szerszy przekaz płynący z amerykańskiej prawicy i nastąpiła krótko po analogicznym komunikacie Donald Trump, który na platformie Truth Social zaznaczył, że Stany Zjednoczone pozostają „w pełni uzbrojone i gotowe do interwencji” w obliczu nasilających się protestów w Iranie.

W Stanach Pahlaviemu sprzyja również jego osobista relacja z premierem Benjamin Netanyahu oraz otwarcie pro-izraelskie stanowisko. Sam Pahlavi deklarował, że uczyni Iran częścią Porozumień Abrahamowych, o czym — jak twierdzi — rozmawiał dwa lata temu z izraelskim prezydentem i premierem. Te kontakty, podobnie jak entuzjastyczne komentarze izraelskiej prasy na jego temat, wzbudziły jednak podejrzliwość wśród części Irańczyków, obawiających się, że ewentualny powrót Pahlaviego mógłby dokonać się na bagnetach IDF. Według jednego z jego wieloletnich powierników i doradców intencje księcia były jednak jednoznaczne: chodziło o pokazanie, że „wrogość Islamskiej Republiki wobec Izraela jest historyczną anomalią, a nie nieuchronnym przeznaczeniem”.

Warto przy tym podkreślić, że poza Izraelem — który ewidentnie „gra na Pahlaviego” — książę jest na Zachodzie, w tym także w Europie, postrzegany raczej pozytywnie, choć wyłącznie w wymiarze nieoficjalnym i symbolicznym. Akceptowany jest jako rozpoznawalna twarz świeckiej, prozachodniej opozycji wobec Islamskiej Republiki, zwłaszcza po protestach w Iranie po 2022 roku. Jego wizerunek budują przede wszystkim jednoznaczna krytyka teokracji, deklarowane poparcie dla demokracji i praw człowieka, dystans wobec narzucania restauracji monarchii oraz brak powiązań z radykalnymi frakcjami opozycyjnymi. Jednocześnie rządy państw zachodnich nie udzielają mu formalnego poparcia politycznego ani nie traktują go jako oficjalnego reprezentanta Irańczyków — pozostaje on raczej akceptowalnym symbolem alternatywnego, świeckiego Iranu niż realnym partnerem dyplomatycznym czy kandydatem do sprawowania władzy.

Scenariusze bez przełomu

Bazowym scenariuszem na ten moment pozostaje stopniowe wygaszenie protestów po dłuższym czasie. Nie mają one tak intensywnego charakteru jak fala z 2022 roku, jednak ich zasięg terytorialny jest imponujący, a w niektórych regionach wydarzenia przybierają wręcz dramatyczny obrót. To protesty rozlane szeroko, lecz nierówne w dynamice — zdolne do destabilizacji lokalnej, ale jak dotąd niewystarczające, by przełamać rdzeń aparatu władzy.

Scenariuszem rodem z political sci-fi, który mógłby realnie zmienić bieg tej tlącej się rewolucji, byłby powrót Rezy Pahlaviego do kraju — czy to w celu poprowadzenia demonstracji, czy poprzez akt osobistego poświęcenia i oddania się w ręce reżimu. Taki gest mógłby stać się silnym symbolem i faktycznie zjednoczyć część społeczeństwa wokół jego osoby. Sam Pahlavi twierdzi przecież, że „trzeba być gotowym poświęcić życie dla dobrej sprawy”, choć zaledwie dwa zdania wcześniej zaprzecza tej logice, mówiąc w rozmowie z Wall Street Journal: „Nie mogę tam być z oczywistych powodów: jestem celem numer jeden tego reżimu, który próbuje usunąć mnie ze sceny”. Jednocześnie podkreśla, że „musi tam być, by pomóc rodakom” oraz że „przygotowuje się, by wkroczyć w chwili, gdy pojawi się okazja”.

W efekcie Pahlavi przypomina kota Schrödingera: jednocześnie gotowego wrócić do Iranu, by wesprzeć swoich rodaków, i czekającego na „właściwy moment”, który nie nadchodzi — a więc w praktyce pozostającego na emigracji. Taka postawa nieuchronnie napędza insynuacje, że w gruncie rzeczy liczy on na samoczynne rozwiązanie sytuacji i powrót „na gotowe”. Niestety, trudno stać się legendarnym przywódcą bez własnego „Magdeburga”www.foxnews.com/world/iran-brink-protesters-move-take-two-cities-appeal-trump

Źródła:

American Enterprise Institute (AEI), “The Problem with Iran’s Crown Prince Reza Pahlavi,” op-ed,